Sarcopenia

  5 พฤติกรรมที่ทำให้กล้ามเนื้อหายเร็วโดยไม่รู้ตัว (และวิธีหยุดมันตั้งแต่วันนี้) “ทำไมช่วงนี้เดินขึ้นบันไดแค่นิดเดียวก็เมื่อยขาไปหมด ลุกนั่งก็ลำบาก แถมแขนขาก็ดูเหลวๆ ไม่เฟิร์มเหมือนเดิม ทั้งที่น้ำหนักตัวก็ไม่ได้ลดลงเลย?” หลายคนอาจจะคิดว่าเป็นแค่เรื่องของอายุที่มากขึ้น หรือคิดว่าตัวเองแค่ “ขี้เกียจ” แต่ในฐานะหมอกระดูก ผมอยากบอกว่านี่อาจเป็นสัญญาณเตือนภัยเงียบที่เรียกว่า  ภาวะกล้ามเนื้อน้อย  ที่กำลังกัดกินคุณภาพชีวิตของคุณอยู่ครับ ลองจินตนาการว่าร่างกายเราเหมือน “ธนาคาร” ครับ กล้ามเนื้อคือ “เงินฝากประจำ” ที่เราสะสมมาตั้งแต่วัยรุ่น พอเราอายุมากขึ้น ร่างกายจะเริ่มถอนเงินก้อนนี้ออกไปใช้เรื่อยๆ ตามธรรมชาติ แต่ถ้าเรามีพฤติกรรมบางอย่างที่เหมือนกับการ “ถอนเงินออกรัวๆ” โดยไม่ฝากเพิ่มเลย วันหนึ่งบัญชีกล้ามเนื้อของเราจะติดลบ จนบ้านหรือร่างกายเราโอนเอนและล้มครืนลงมาได้ง่ายๆ นั่นเอง เรื่องเล่าจากคนไข้: "น้าใจ... ผู้ที่คิดว่าการเดินห้างคือการออกกำลังกาย" น้าใจ อายุ 55 ปี อดีตพนักงานบัญชีที่เพิ่งเกษียณมาได้ไม่นาน น้าใจมาหาผมด้วยอาการ “ปวดเข่าและลุกจากเก้าอี้ลำบาก” น้าใจบอกว่า “หมอคะ น้าก็...

  ผอมลงแต่ทำไมไม่มีแรง? เมื่อ "ปากกาลดน้ำหนัก" อาจทำให้กล้ามเนื้อหายโดยไม่รู้ตัว “หมอครับ ตั้งแต่ผมใช้ยาฉีดลดน้ำหนัก น้ำหนักลดลงเร็วมาก ดีใจนะครับ แต่ทำไมเดี๋ยวนี้แค่เดินขึ้นบันไดออฟฟิศชั้นเดียวก็ขาสั่น แถมเปิดขวดน้ำยังแทบไม่มีแรงเลย แบบนี้ปกติไหมครับ?” นี่คือคำถามที่ผมเริ่มได้ยินบ่อยขึ้นเรื่อยๆ ในห้องตรวจโรคกระดูกและข้อครับ ในยุคที่  "ปากกาลดน้ำหนัก"  หรือยาฉีดในกลุ่ม GLP-1 กำลังเป็นที่นิยมสุดๆ เพราะช่วยให้น้ำหนักตัวลดลงได้ดั่งใจ แต่สิ่งที่หลายคนมองข้ามไปคือ "น้ำหนักที่หายไปนั้น... คือไขมัน หรือคือกล้ามเนื้อกันแน่?" วันนี้ผมจะมาชวนคุยเรื่องภาวะ  กล้ามเนื้อน้อย (Sarcopenia)  ที่ซ่อนอยู่หลังตัวเลขน้ำหนักที่ลดลงอย่างรวดเร็วครับ เรื่องเล่าจากคนไข้: "ความผอมที่มาพร้อมความอ่อนแรง" ลองดูเคสของ  คุณมาลี  (นามสมมติ) อายุ 58 ปีครับ คุณมาลีมีภาวะน้ำหนักเกินและปวดเข่าเรื้อรัง จึงตัดสินใจใช้ยาฉีดลดน้ำหนักตามคำแนะนำของเพื่อน เพียงแค่ 3 เดือน น้ำหนักเธอลดลงไปถึง 12 กิโลกรัม! คุณมาลีดีใจมากที่ใส่เสื้อผ้าไซส์เล็กลงได้ แต่ความดีใจอยู่ได้ไม่นานครับ เธอเริ่มสังเกตว...

  อ้วนแต่ไม่มีแรง... เมื่อกล้ามเนื้อหาย แต่ไขมันมาแทนที่ (ภาวะกล้ามเนื้อน้อยในคนอ้วน) “ทำไมช่วงนี้เดินนิดเดียวก็เหนื่อย ลุกนั่งก็ลำบาก ทั้งที่น้ำหนักตัวก็เยอะ ดูเหมือนจะแข็งแรงแต่กลับไม่มีแรงเลย?” อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่เรื่องของความอ้วนธรรมดาครับ แต่มันคือสัญญาณเตือนของภาวะที่น่ากลัวอย่างหนึ่งที่คุณอาจไม่เคยได้ยินชื่อมาก่อน ลองมาดูเรื่องราวของ  ป้าสมศรี  อายุ 65 ปี กันครับ ป้าสมศรีเป็นคนเจ้าเนื้อมาตลอดชีวิต แกภูมิใจว่าตัวเอง "แข็งแรงดี" เพราะน้ำหนักตัวไม่เคยลดเลย แต่พักหลังมานี้ ป้าเริ่มเดินช้าลง บ่นปวดเข่าบ่อยครั้ง และที่น่าตกใจคือ ป้าหกล้มในห้องน้ำทั้งที่พื้นไม่ได้ลื่นมาก เมื่อไปตรวจอย่างละเอียดจึงพบว่า แม้ตัวจะดูใหญ่แต่มวลกล้ามเนื้อของป้าเหลือน้อยมาก ในขณะที่ไขมันพุ่งสูงขึ้นจนไปเบียดที่อยู่ของกล้ามเนื้อหมด ภาวะนี้ในทางการแพทย์เราเรียกว่า  ภาวะกล้ามเนื้อน้อยในคนอ้วน (Sarcopenic Obesity)  ครับ ลองนึกภาพตามผมนะครับ เปรียบเทียบร่างกายเราเหมือน "รถยนต์" กล้ามเนื้อคือ "เครื่องยนต์" ส่วนไขมันคือ "น้ำหนักบรรทุก" เมื่อเราอายุมากขึ้น เครื่องยนต์ของเร...